هدیه از یک تکلیف سه وجهی می باشد:

  • دادن،
  • گرفتن
  • و پس دادن هدیه

به معنی مبادله ساده کالا نمی باشد و سبب کسب اعتبار و کاربرد خاصی از زمان می باشد و با تمام زندگی انسان سر و کار دارد. گیرنده هدیه اگر نتوانید هدیه را جبران کند و هدیه دهد در شرایط بد روحی و روانی قرار می گیرد که بسیار ناخوشایند خواهد بود. در احکام ما حدیث پس دادن هدیه موجود است و همچنین قبلا مقاله ای در مورد حدیث هدیه دادن قرار داده ایم که برای مطالعه بیشتر می توان به آن مراجعه کنید.

حدیث پس دادن هدیه

  • هدیه ای که دادن و گرفتن آن بسیار در بین مردم رواج پیدا کرده است تابع و وابسته به شرایطی ویژه می باشد.
  • هدیه دادن در شرایط و مراحل مختلف و با توجه به مناسبت های مختلف به خصوص در زندگی مشترک بسیار حائز اهمیت می باشد.
  • هدیه دادن و پس دادن هدیه دارای احکام و شرایط و همچنین حدیث می باشد و تعداد بسیار زیادی حدیث پس دادن هدیه وجود دارد.
  • اغلب در مورد احکام و احادیث هدیه دادن و پس دادن هدیه اطلاعی ندارند پس پرداختن به این موضوع لازم و ضروری می رسد.
  • پس دادن هدیه کار زیبا و پسندیده ای نمی باشد.
  • در حدیث پس دادن هدیه و همچنین در روایت رد کردن هدیه دوستان و آشنایان مکروه می باشد
  • و تشکر نکردن از آنها نشان دهنده ضعف و ناتوانی می باشد
  • و چنین شخصیتی از نظر احادیث قابل قبول نمی باشد.

حدیث پس دادن هدیه

معنای هدیه از نظر فقها

چیزی که مالک و اختیار تام در موردش داریم را به صورت رایگان اختیارش را به شخص دیگری دهیم و در قبالش چیزی نگیریم و مجانی دهیم. هدیه اغلب دو طرفه می باشد و گاهی یکطرفه است که توسط هدیه دهنده می تواند باطل شود. اگر کسی که هدیه می دهد مالی را ببخشد و هدیه دهد اما قبل از آنکه هدیه بدهد از دنیا رود دیگر هدیه گیرنده نمی تواند ادعای آن مال را کند و به وراث او می رسد.

۶ مورد که نمی توان هدیه را پس گرفت

حدیث پس دادن هدیه

در شش موردی که نمی توان را پس گرفت:

مورد اول:زمانیکه در مورد هدیه ای که داده ایم هدیه ای دریافت کرده باشیم حتی اگر هدیه ای که گرفتیم با شرط و یا بدون شرط بوده باشد.
مورد دوم:زمانی می باشد که هدیه دهنده و هدیه گیرنده با هم فامیل باشند و نسبت نسبی دارند یعنی خواهر برادر دایی عمو خواهر زاده و برادر زاده و غیره باشند نباید هدیه را در این صورت پس گرفت.
مورد سوم:زمانی می باشد که نیت و قصد هدیه دهنده فقط نزدیکی به خدا باشد در این صورت هم نمی توان هدیه را پس گرفت چون هدیه دهنده عوض هدیه را از خدا می گیرد.

مورد چهارم:زمانی که دریافت کننده هدیه آن هدیه را استفاده کرده باشد مثلا هدیه خوراکی باشد و خورده شده باشد و یا شارژ باشد و مصرف شده باشد.
مورد پنجم:زمانی که کسی هدیه را دریافت کرده باشد آن را کاملا تغییر داده باشد مثلا اگر هدیه پارچه بوده آن را دوخته باشد و یا هدیه را به کسی دیگر بخشیده است.
و مورد ششم:زمانی می باشد که یکی از دو طرف هدیه دهنده و دریافت کننده هدیه فوت کرده و دیگر نمی توان هدیه را پس گرفت.

پیامبر اکرم (ص) می فرماید: هدیه را می توان پس گرفت مگر اینکه یکی از شش مورد بالا باشد حتی اگر مدت زمان زیادی از آن گذشته باشد می توان قرارداد هدیه را باطل کرد و هدیه را پس گرفت.
بهتر است کسی که هدیه می دهد هدیه را دوباره پس نگیرد چون کاری بسیار ناپسند می باشد و در نظر مردم این عمل زشت می باشد.

حدیث پس دادن هدیه

پیامبر اکرم (ص) در مورد پس دادن هدیه می فرماید:

  • کسی که هدیه خود را پس بگیرد مانند کسی است که چیزی را که در بالا آورده دوباره بخورد. بنابراین بهتر است در موارد جایز هم هدیه را پس نگرفت.
  • به عمربن خطاب که اسبی را به یکی از جنگجویان مسلمان بخشیده بود تا با آن در راه خدا جهاد کند و چون فکر می کرد با قیمت ارزانی به او خواهد فروخت می خواست دوباره آن را از او بخرد.
    فرمود: آن را نخر و به صدقه ای که داده ای برنگرد اگر چه آن را یک درهم به تو بدهد زیرا کسی که صدقه خود را پس بگیرد مانند کسی است که استفراغش را بخورد.

امام صادق (ع) می فرماید:

  • مردی صدقه ای می آورد تا به سائل دهد اما زمانی دم در می آید سائل رفته است. فرمودند: باید آن را به سائل دیگری بدهد و به مالش برنگرداند.
  • هر کس صدقه ای داد و سپس آن صدقه برگردانده شد آن را نه بفروشد و نه خودش استفاده کند زیرا خداوند در هر چیزی که برای او قرار داده شود (مختص او باشد) شریکی ندارد. آن صدقه در حقیقت به منزله ی بنده آزاد شده ای است که بعد از اینکه او را آزاد کرد دیگر درست نیست آن را برگرداند.

امام علی (ع) می فرماید:

  • به روایت از عمربن خطاب می گویند: هر کس هدیه ای را برای خویشاوند یا خیرخواهی دهد نباید آن را پس بگیرد و هرکس هدیه را با هدف پاداش و یا امری دیگر دهد و اگر راضی و خوشحال نشود می تواند آن را پس دهد.

استنباط حدیث پس دادن هدیه

از محتوای روایات و احادیث استنباط می شود که به پس دادن هدیه ای که با هدف مثبت و انسانی و بدون هیچ قصد و نیتی و سوء استفاده ای داده شود عملی ناشایست می باشد و صحیح نیست چون همان گونه که دادن هدیه باعث عشق و علاقه و محبت و دوستی می شود پس دادن هدیه هم باعث دشمنی و دلخوری می شود.

در روایات و حدیث پس دادن هدیه داریم:
لایرد الاحسان الا الحمار یعنی لطف و احسان و صدقه ی دیگران را رد نمی کند مگر الاغ.

شرایط پس دادن هدیه در دوران نامزدی

  1. دیگر قصد ازدواج ندارند.
  2. هدیه ها بخاطر وصلت دو طرف باشد و بخاطر چیز دیگری داده نشده باشد.
  3. اگر هدیه از بین رفته قیمت آن هدیه پس داده شود.
  4. بهم خوردن هدیه به علت فوت یکی از زوجین نباشند.
  5. هدیه ای که از بین رفته دلیل ان طرف مقابل باشد.

شرایط پس گرفتن عکس پس از بهم خوردن نامزدی:

  1.  اگر عین عکس وجو داشته باشد می تواند آن را پس بگیرد.
  2. اگر از بین رفته قیمت آن را بگیرد.
  3. اگر عکس ارزش مالی داشته باشد و دریافت کننده آن را از بین برد می توان قیمت آن را پس گرفت.

شرایط پس گرفتن نامه پس از بهم خوردن نامزدی:

  1. نمی توان مجبور کرد نامه ای که دریافت کرد از نامزدش پس دهد.
  2. وظیفه ی اخلاقی اینست که پس دهد.
  3. در صورت سوء استفاده موظف است جریمه دهد و جبران کند.
  4. می توان آن را مجبور کرد نامه را پس دهد و یا از بین برد.

شرایط پس دادن هدیه پس از ازدواج

  1. هدیه هنوز وجود داشته باشد و قابل پس دادن باشد.
  2. هدیه در عوض هدیه ی دیگری داده نشده باشد.
  3. هدیه تعویض شده باشد.
  4. هدیه از مالکیت خارج شده باشد.

شرایط پس دادن هدیه پس از عقد

  1. هدیه ای که داده شده است از بین رفته باشد و موجود باشد.
  2. در صورتی که در برابر هدیه عوضی داده نشده باشد.
  3. دیگر مالکیت هدیه در دست او نباشد.

 

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد.

این فیلد را پر کنید
این فیلد را پر کنید
لطفاً یک نشانی ایمیل معتبر بنویسید.
برای ادامه، شما باید با قوانین موافقت کنید